Ana Sayfa Hakkımızda Katkıda Bulunanlar İletişim
 
Temel Bilgi
Toplumsal Boyutlarıyla Spor
 
Yararlı Bilgiler
SPORLA İLGİLİ LİNKLER
MEVZUAT-YÖNETMELİKLER
SPOR SÖZLÜK, FORMÜL VE ÇEVRİMLERİ
REKORLAR
 
 
E-List
  Gelişmelerden haberdar olmak için e-posta listemize kayıt olun.
 
 

YEREL YÖNETİMLERİN HALKIN REKREASYON VE PARK İHTİYAÇ VE HİZMETLERİNİ KARŞILAMADAKİ ROLÜ

YEREL YÖNETİMLERİN HALKIN REKREASYON VE PARK  İHTİYAÇ VE HİZMETLERİNİ KARŞILAMADAKİ ROLÜ

 

Tony A. Mobley

 Eskişehir, Türkiye

27 Nisan, 2006

 

 

Bu sempozyumda bir grup değerli devlet ve yerel yönetim liderlerine yönelik bir konuşma yapmanın benim için büyük bir zevk olduğunu bilmenizi isterim. Ben ve eşim dünyada bir çok ülkeyi ziyaret etmiş olmamıza rağmen bu bizim Türkiyeye ilk gelişimiz. Türkiyenin çok güzel bir ülke olduğunu ve dünya coğrafyasında  her zaman çok önemli bir rol oynadığını biliyoruz.

 

GİRİŞ

Devletlerin en önemli ulusal, bölgesel ve yerel sorumlulukları arasında, tüm vatandaşlarının genel refah ve sağlığını güvence altına almak önemli bir yer tutar. Sizler, hergün, sorumlu olduğunuz coğrafik hudutlar içersinde yaşayan bireylerin sayısız ihtiyaç ve taleplerine cevap vermek durumundasınız. Rekreasyon, park ve serbest zaman hizmetlerinin misyon ve hedefleri, toplumdaki tüm bireylerin yalnız çalışma yaşamlarında değil, aynı zamanda serbest zamanlarında ki aktiviteler sürecinde de yaşam kalitelerini geliştirmek olmalıdır. Bu anlayış, hem devletin hem de yerel yönetimlerin, bireylerin refah seviyelerini geliştirme sorumluluğunu taşımaktadır.

 

Spor, insanlık tarihinin başından beri, toplumların gelişmesinde önemli bir rol oynamıştır. Sportif etkinlikler, dünya genelinde, çok sayıda insanın katıldığı ve çok ilgi gösterilen bir uğraş olmaya devam edecektir. Olimpiyat oyunları bunun en belirgin örneğidir.

 

Ancak, her birey yarışma sporuna ilgi duymayabilir, ya da sportif aktivitelere katılma yeteneğine sahip olmayabilir. Genç insanlar, farklı performans seviyelerinde spor yapıyor  olsalar bile, spor üst düzeyde performans sergilemek isteyen gençleri daha fazla cezbetmektedir. Sporun hem katılımcı hem de seyirci açısından toplumda oynadığı önemli rol,  devletlerin bu aktiviteleri desteklemesine neden olmaktadır.

 

Bu konuşma daha çok, sağlıklı ve engelli olan her yaşta ve beceri seviyesinde serbest zaman aktivitelerine  katılan bireyleri kapsamaktadır. Serbest zaman ya da özgür zaman, bireyin çalışmak ve yaşamını idame etmek  için katıldığı uğraşlar dışında kalan zaman sürecini kapsamaktadır.

 

Rekreasyon, bu serbest zaman sürecinde, bireyin tüm yaptıklarını içermekte, dolayısıyla spordan daha geniş bir konsepti içine almaktadır. Rekreasyon programları, yalnız yetenekli sporcuları değil, spor yapan herkesi kapsamaktadır. Her birey spor ile ilgilenmediğine göre, yerel yönetimler halkın bütünün ilgisini çeken, spor dışındaki rekreasyon aktivitelerine de önem vermelidirler. çok sayıda insan müzik, drama, el sanatları, fiziksel uygunluk, suda egzersiz, doğa, açık hava ve diğer kültürel ve sosyal etkinliklere katılmak arzusu içindedirler.

_______

 

Tony A. Mobley ABD Ulusal Rekreasyon Vakfı Genel Başkanı ve Indiana Üniversitesi Sağlık, Beden Eğitimi ve Rekreasyon Fakültesi Onursal Dekanıdır.

Bundan da anlayacağınız gibi, çok geniş bir kapsamı içeren aktiviteler bütününden bahsediyoruz. Bu aktiviteler, bireyin çalışma, uyku ve günlük hayatını sürdürebilmek için harcadığı zamanın dışında kalan süreç içindeki her şeyi kapsamaktadır.

 

Dikkat ederseniz, konuşmamın ilk kısmında rekreasyon, parklar ve serbest zaman hizmetleri terimini kullanmıştım. Özellikle parklar, rekreasyonun uygulandığı önemli mekanlardır. Bu aktiviteler yelpazesi, çok aktif spor etkinliklerini kapsadığı kadar yürüyüş, piknik, kamp ve doğal çevre ile ilişkin pasif aktiviteleri de kapsayabilir. Rekreasyon, bu saydığımız etkinlikler dışındaki bir çok alanda da gerçekleşebilir. Halk eğitim merkezleri, kütüphaneler, müzeler, tiyatrolar, plajlar, su sporları merkezleri, diğer alanlar ve doğal olarak evler, rekreasyon mekanları olarak değerlendirilebilir.

 

Yerel yönetimler ile devlete ait diğer kuruluşların, bireylerin, sahip oldukları serbest zamanlarda, program ve hizmetler sunmaları her zaman mümkün değildir. Bu nedenle, bireylerin hayatlarını kazanmaları için verilen eğitim dışında, yaşam deneyimlerinden zevk almalarını sağlamak açısından, okullarımızın müfredat programlarına “serbest zaman eğitimini” ilave etmek önemlidir. Böylelikle rekreasyon, parklar ve serbest zaman hizmetlerinin temel amacı ve hedeflerini tekrar yorumlamak ve hatırlamak, bireyin günlük yaşam kalitesini zevkli, yaratıcı ve anlamlı tecrübeler ile geçirmesi açısından önemlidir. Bu deneyimler bireyin iş yaşamı ve temel ihtiyaçları dışında kalan deneyimlerdir.

 

Yerel yönetimler ve devlete ait diğer kuruluşlar, geniş halk kesimlerinin ilgisini çeken rekreasyonel aktiviteleri desteklemeli ve halka sunmalıdırlar. ABDde devlet ve eyaletler, kendilerine ait geniş alan, arsa ve arazileri kapsayan görüntüsü, güzelliği ve tarihsel değerleri yüksek, doğal çevre ile bütünleşen açık mekanları halkın hizmetine açma yoluna gitmişlerdir. Yerel yönetimler ise, hizmet ve programlarını halkın yaşadıkları yerlere götürmüşlerdir. Bu hizmet ve programlar, bu sunumun başında bahsedilen “Herkes İçin Spor” aktiviteleri ile  diğer tüm aktivitelerdir.

 

Evrensel anlamda ülkeler arasında önemli sosyal ve kültürel farklılıklar mevcuttur. Devlet yönetimlerinin, vatandaşlarının tüm ihtiyaçlarını karşılamak için gerekli olan yönetim yapılanmasını benimsemesi kaçınılmazdır. Sportif etkinlikler tüm dünyada birbirine benzemektedir, ancak daha önce bu sunumda belirtilen ve ileride vurgulanacak olan diğer bir çok aktivite, farklı toplumların kültürlerine göre farklılıklar göstermektedir.

 

 

ORGANİZASYON YAPISI

 

Devletler vatandaşlarına çeşitli hizmetleri götürmek amacıyla farklı şekillerde yapılanmaya gitmektedirler. Yerel yönetimler ise rekreasyon, parklar ve serbest zaman hizmetlerini örgütlemek amacıyla, halka götürülen ulaşım, emniyet, yangından korunma, sağlık, eğitim, spor ve diğer kamu hizmetlerini karşılamak amacıyla kurulan birimlere benzer bir birim kurabilirler. Bu ünite halkın rekreasyon ve park hizmetlerine odaklanacak bir şekilde örgütlenebilir. Bu noktada şunu tekrar belirtmek gerekir. Devlete ait rekreasyon kapsamında açık parklar, yüzme havuzları, plajlar ve  diğer halka açık tüm mekanlar ve tesisler bu yeni birimin yönetim kapsamı içine alınabilir. Böylelikle bu programların daha etkin olarak sunulması ve koordinasyonu mümkün olabilmektedir.

 

ABDde, ilk zamanlar, park birimleriyle rekreasyon birimleri ayrı ayrı yapılanmışlardı. Bu verimsiz kullanım tarzı, yüksek maliyetler ve benzeri bir çok sorunu da beraberinde getirdi. Bugün bu programları yürüten kurum ve kuruluşlar bu hizmetleri birleştirdiler. Bu bütünleşme iyi sonuçlar verdi. Şunu da unutmamak gerekir ki, toplumda, devlet dışında, rekreasyon hizmetleri veren başka kurum ve kuruluşlar da vardır. Örneğin gençliğe hizmet veren organizasyonlar, iş yerleri, ticari kuruluşlar ve özel üyeli kuruluşlar kendi mensuplarına rekreasyon hizmetleri vermektedirler. Bizim sunumumuz, bu gün ağırlıklı olarak, yerel yönetimlere odaklanmıştır.

 

Hiç kuşkusuz siz şimdi yerel yönetime ait yeni kurulan böyle bir birimin hizmet ve operasyonlarını nasıl finanse edeceğini merak ediyorsunuzdur. Finansman, devlete ait diğer kuruluşların finanse edildiği gibi olacaktır. Daha net söylemek gerekirse, ilave devlet yardımı gereklidir.Ayrıca yerel yönetimler gelir kaynaklarını arttırıcı yöntemler ve yeni vergiler düşünebilirler.

 

Kamu yararına olan hizmetler ABDde uzun yıllar hep sorun olmuştur. Bu programları desteklemek için gerekli gelir kaynakları öncelikli olarak bu hizmetler için ödenen ücretler ve giriş aidatlarıdır. Bugün ABDde rekreasyon ve parklar bütçeleri bu hizmet ücretleri ve aidatlardan karşılanmaktadır. Halka yönelik bir çok programın tesislere giriş ve aktivite katılım ücreti yoktur. Ancak yoğun organizasyon gerektiren, farklı ekipman ve özel tesislere ihtiyaç duyulan program ve hizmetlere ücret alınmaktadır. Spor ligleri, turnuvalar, beceri kursları, yüzme havuzlarına giriş, golf sahalarını kullanım ücretli programlara örnek olarak gösterilebilir. Bu aktiviteler genellikle özel bir mekan ve ortamda organize edilen, kapsamlı bir organizasyon gerektiren, ayrıntılı işletmecilik ve yöneticilik becerilerine ihtiyaç duyulan programlardır. Ücretsiz ve ücretli aktiviteler arasında hep bir hassas denge mevcuttur. çoğu kez mali durumu iyi olmayan çok sayıda bireyin, rekreasyonel deneyimlere öncelikle sahip olması gerekmektedir. Bu anlamda yüksek hizmet ücretlerinden kaçınmak tercih edilmelidir.  

 

MESLEKİ EОİTİMLİ PERSONEL

 

Rekreasyon, çok geniş bir alanı kapsadığından ve bir çok aktiviteyi içerdiğinden, bütün bu  hizmet ve programlara cevap verecek tam zamanlı çalışan personel bulundurmak imkansızdır. Yerel yönetimler, tam zamanlı veya kısmi zamanlı personeli, okullarda öğretmen ve antrenör tayin eder gibi istihdam etmektedirler. Ancak, rekreasyon ve park birimlerinin operasyonel başarısı, toplumun istek, ilgi ve beklentilerini bilen, rekreasyonla ilgili felsefe, konsept ve amaçlara hakim yetişmiş personele sahip olmaktan geçmektedir. Bu yöneticiler, çeşitli ve farklı programları planlayabilen, organize eden ve yürürlüğe koyan kişiler olmalıdır. Farklı tesisleri yönetebilecek birikime sahip, çeşitli program ve hizmetleri organize edebilecek beceri ve özelliklere sahip liderler olmalıdırlar.

 

Üniversite ders müfredat ve programları bu hizmetleri verebilecek kişileri yetiştirecek şekilde planlanmalıdır. Bugün zamanımız ve zeminimiz bu müfredatların ayrıntılarına inmemize müsait değildir. Ancak, bu ziyaretimde üniversite yetkilileri ile bir araya gelip bu ayrıntıları görüşeceğiz. ABDde yukarıda adı geçen profesyonel kişileri yetiştiren yüzden fazla üniversite mevcuttur. çoğu kez yerel yönetimler, rekreasyon ve park yönetimi felsefesine ve konseptlerine hakim olmayan veya bu alanda çok az bilgiye sahip olan kişileri politik atamalarla göreve getirmektedirler. Bu yöneticiler, neredeyse her zaman, birimlerine uygun elemanlar bulma konusunda, yetersiz kalmaktadırlar. Programları başlatırken, bir yandan mesleki formasyonlarını tamamlamış liderler bulmak, diğer yandan da programları yürürlülüğe koymak kolay değildir.

 

 

TOPLUMSAL KURUM VE KİŞİLER ARASI KOORDİNASYON

 

Rekreasyon alanında geniş halk kesimlerine hizmet götüren çok sayıda kurum ve  kuruluş mevcuttur. Yerel yönetimlerin önemli bir özelliği de bu kuruluşlar arasında ilişkileri mümkün olduğunca koordine etmektir. çoğu kez, organizasyonlar aynı hedef kitleye yönelik hizmetler sunarken, diğer taraftan hizmetlerin toplumun geniş bir kesimine götürülememesi söz konusudur. Yerel yönetimler bu boşlukları gidermek amacıyla, dayanışma ve işbölümü içinde bu hizmetlere yönelik verimi arttırabilirler.

 

Diğer önemli bir husus, ihtiyaç duyulan programların planlanmasında vatandaşların azami ölçüde katkılarını ve geribildirimlerini almaktır. Yerel anlamda danışmanlık yapan kurum ve kuruluşlar ile gönüllü organizasyonlar, devlet yetkililerinin tam anlamıyla farkında olmadıkları vatandaş guruplarının değişik ihtiyaçlarını gündeme getirebilirler. Bu guruplar, aynı zamanda politik ve maddi anlamda kaynaklar bulma görevini de üstlenebilirler. Bu guruplar,eğer her yaş ve yetenek seviyesinde serbest zaman aktivitelerine ihtiyaç duyan vatandaşlara hizmet götürülmesi konusunda heyecan duyarlarsa, bu programlara  maddi ve siyasi anlamda önemli faydalar sağlayabilirler. Ayrıca bu kuruluşlar ve yerel anlamdaki önemli kişiler, rekreasyon programlarının başarıya ulaşmasında katkıda bulunabilirler. Böylelikle, herkes için yararlı olabilecek bu aktivitelerin gelişmesi ve sürdürülebilirliliği gerçekleşmiş olacaktır.

 

SONUç

 

Yerel yönetimler ve her seviyedeki diğer devlet birimlerinin, tüm vatandaşların sağlık, huzur, güven, eğitim ve yaşam kalitelerinin gelişiminde önemli sorumluluklara sahip olduklarını vurgulamak gerekir. Bireyler; iş, okul ve yaşamlarını devam ettirmek için gerekli olan zamanın dışında, önemli süreleri içeren planlanmamış zamana sahiptirler. Tam anlamıyla dengeli ve verimli bir yaşam tarzı; zevkli, yaratıcı ve anlamlı rekreasyon ve serbest zaman deneyimlerini içermelidir. Diğer taraftan, geniş sayılabilecek bir kesim - yaş ve fiziksel yetersizlikler nedeniyle - bu aktivitelerle ilgilenememekte veya bu aktivitelere katılamamaktadır. Dolayısıyla, çağdaş bir toplumda devleti yönetenler ve hepimiz, tüm bireylerin yaşam kalitelerini geliştirmek için gayret içinde olmalıyız. Rekreasyon, parklar ve serbest zaman hizmetleri - bu doğrultuda düşünürsek- büyük önem arz etmektedir.

 

Kaynak: 27-28 Nisan 2006 Eskişehir Sağlıklı Kentler Birliği Toplantısı.


Sporbilim 2012